آشنایی با فرمت فایل RAW


اگر دوربین SLR دارید، احتمالا از آن در حالت JPEG به جای حالت طبیعی RAW استفاده می‌کنید. البته دلیل خود را هم دارید: تصاویر JPEG را به سرعت می‌توان تماشا کرد، ویرایش کرد و به اشتراک گذاشت. اما فایل‌های RAW باید با برنامه‌ای تخصصی پردازش شوند. در ضمن فایل‌های JPEG حجم کمتری دارند (حدود یک‌چهارم فایل‌های RAW) و مقدار بیشتری از آنها را می‌توان روی کارت حافظه جا داد.

اما عکاسان حرفه‌ای قاطعانه قالب RAW را ترجیح می‌دهند. اگر می‌خواهید نتایج بهتری بگیرید، شما نيز همین کار را بکنید.

حال ببینیم حالت RAW چیست؟

 

هنگامی که عکسی می‌گیرید، دوربین شما سطوح مختلف نور و رنگ را در سرتاسر صحنه ثبت می‌کند. به این می‌گویند داده‌های خام (Raw) عکس. این اتفاق همواره روی می‌دهد، صرف نظر از این که در حالت RAW عکس می‌گیرید یا در حالت JPEG.

اما در حالت JPEG، داده‌ها تبدیل می‌شوند و فایلی فشرده را می‌سازند، در حالی که در حالت RAW داده‌ها همانطور که هستند روی کارت حافظه ذخیره می‌شوند و تبدیل و فشرده کردن آنها کار خود شماست. البته می‌توانید حالت JPEG+RAW را انتخاب کنید که در این صورت تصویر به هر دو شکل ذخیره می‌شود.

دو دلیل برای استفاده از RAW به جای JPEG وجود دارد. اول از همه اینکه فشرده‌سازی JPEG پراتلاف (Lossy) است، یعنی بخشی از داده‌های تصویری از دست می‌روند. این حالت برای عکاسی روزمره مناسب است، به ویژه برای تصاویری که قرار است فشرده‌تر هم شده و در وب قرار گیرند.

اما اگر بخواهید تصویر را در ابعاد بزرگ چاپ کنید (که این یکی از لذت‌های عکاسی آماتور است)، یا می‌خواهید روی نقطه‌ای خاص از عکس زوم کنید، درمی‌یابید که تصاویر JPEG از نزدیک پر از نویز و خمیدگی هستند. اما داده‌های خام اولیه تصاویری ارايه می‌دهند که به وضوح تمیزتر هستند.

حالت RAW به شما اجازه می‌دهد میزان نوردهی و رنگ‌آمیزی تصویر نهایی را تغییر دهید. هنگامی که در حالت JPEG عکس می‌گیرید، دوربین شما تنظیماتی برای نوردهی اعمال می‌کند که تصویر نه خیلی روشن باشد و نه بسیار تاریک، و عکس سایه‌رنگ هم نداشته باشد (یعنی یک رنگ ناخواسته روی تمامی قسمت‌های عکس تاثیر نگذاشته باشد).

این تنظیمات در حالت معمول نتیجه رضایت‌بخشی می‌دهد، اما گاهی نتیجه آن مطلوب نیست. اگر برای مثال تلاش کنید یک فایل JPEG را روشن کنید تا جزئیاتی در بخش‌های تاریک‌تر آن واضح شود، نتیجه معمولا تمیز نخواهد بود، چرا که کار فشرده‌سازی داده‌های خام و تبدیل آنها به JPEG هم جزئیات را حذف می‌کند و هم عمق رنگ را از بین می‌برد. در حقیقت فایل JPEG تنها ۰٫۰۲ درصد از سایه‌های موجود در یک فایل RAW را می‌تواند حفظ کند!

پس اگر می‌خواهید تمامی زوایای ابری زیبا را شکار کنید، یا سایه‌ها و زیر و بم غاری تیره را ثبت کنید، بهترین کار این است که در حالت RAW این کار را انجام دهید. البته باید سرعت و دیافراگم را هم به خوبی تنظیم کنید؛ اگر تنظیمات را به خوبی انجام نداده باشید، اساسا دوربین نخواهد توانست جزئیات را ببیند، چه برسد به اینکه آنها را ثبت هم کند.

بعد از گرفتن تصویر می‌توانید سر فرصت میزان نوردهی آن را روی صفحه بزرگ نمایشگر تنظیم کنید و تصویری بگیرید که وضوح بالا و طیف رنگی دوربین شما را به تصویر بکشد.

 

عکاس‌های حرفه‌ای دوست دارند فایل‌های RAW را با برنامه Adobe Lightroom پردازش کنند و برخی هم Photoshop یا Photoshop Elements را ترجیح می‌دهند. اما برنامه‌ای رایگان و متن‌باز برای این کار وجود دارد که بسیار هم کارآمد است: RAW Therapee که می‌توانید آن را در دی‌وی‌دی این شماره رایانه‌خبر بیابید.

با نصب و اجرای این برنامه، صفحه اصلی آن به شما نمایش داده می‌شود. در گوشه پایین سمت چپ، مرورگر فایل را می‌بینید. کافیست روی یک پوشه کلیک کنید تا تمامی تصاویر آن پوشه در آن بخش دیده شوند. تمام فایل‌های تصویری را می‌توانید در برنامه باز کنید و محدود به فایل‌های RAW نیستید، اما برخی گزینه‌ها تنها ویژه فایل‌های RAW هستند.

ما از تصویری که در قالب RAW گرفته شده استفاده می‌کنیم تا نتایج را با فایل JPEG گرفته‌ شده از سوی خود دوربین مقایسه کنیم.

 

تصویر ۱: تصویر در قالب JPEG که دوربین برای ما گرفته و پردازش کرده

 

تصویر ۲: تصویر در قالب RAW که ما آن را پردازش کرده‌ایم

 

با دوبار کلیک روی فایل RAW، آن فایل در پنجره برنامه باز می‌شود. با دکمه‌های زیر تصویر، می‌توانید روی عکس زوم به جلو یا عقب کنید و با تیک زدن گزینه Detail، می‌توانید عکس را در سطح پیکسل مشاهده کنید.

گزینه Preview scale به شما اجازه می‌دهد با پیش‌نمایش کوچک‌تری کار کنید و تنظیمات خود را سریع‌تر ببینید، اما قابلیت زوم آن را تا حدی از دست خواهید داد. در هر حال حالت ۱:۴ برای این گزینه مناسب است.

اولین کاری که می‌خواهیم با تصویر انجام دهیم، کاستن از زردی نور چراغ‌های سدیمی تصویر است. این نور در تمام تصویر سایه انداخته است. تصحیح رنگ‌ها کار بسیار ساده‌ای است؛ کافیست ابزار قطره‌چکان را که در بالای تصویر قرار دارد انتخاب کنید و سپس روی بخشی از عکس که به نظر می‌رسد رنگ طبیعی دارد و رنگ آن تحت تاثیر سایه کلی قرار نگرفته است، کلیک کنید. در این حالت پرده رنگ کلی تصویر (یا در واقع گرمای آن) تغییر می‌کند و به حالت طبیعی‌تری درمی‌آید.

در این تصویر، چنین کاری باعث تغییر بسیاری در رنگ می‌شود، اما حتی تصحیح‌های جزئی هم می‌تواند حس و حال تصویر را بسیار بهتر کند.

 

 تصوير ۳: نمایی از نر‌م‌افزار

 

همچنین می‌توانید با کلیک روی برگه Colour در قسمت تنظیمات در سمت راست صفحه، رنگ (Temperature) و سایه‌رنگ (Tint) را به صورت دلخواه تنظیم کنید.

هر کاری که انجام می‌دهید در قسمت History در قسمت سمت چپ ثبت می‌شود و می‌توانید آنها را برگردانید. اما تغییرات RAW Therapee روی فایل‌های RAW تاثیری روی خود این فایل‌ها نمی‌گذارد و داده‌های خام اصلی تغییر نمی‌کنند و از بین نمی‌روند.

می‌توانید در هر زمان با کلیک راست روی مرورگر فایل در پایین صفحه و انتخاب Clear profile، تصویر را به حالت اول برگردانید.

اکنون رنگ‌ها به حالتی که می‌خواستیم درآمده‌اند، اما تصویر کلی هنوز بسیار تاریک است. بنابراين زمان رفتن به برگه Exposure (نوردهی) فرامی‌رسد.

می‌توانید از نوار لغزنده Exposure Compensation استفاده کنید تا سطح روشنی تصویر را تنظیم کنید. باورکردنی نخواهد بود اگر ببینید چقدر از جزئیات تصویر در سایه‌های فایل‌های RAW پنهان شده‌اند، جزئیاتی که در فایل‌های JPEG اثر چندانی از آنها نمی‌بینید.

می‌توانید از دکمه Auto Levels هم استفاده کنید. در این صورت نوردهی به صورت خودکار براساس مقدار Clip که مقابل دکمه قرار دارد تنظیم می‌شود. Clip مقداری از ۰ تا ۰٫۹۹۹۹ می‌گیرد و نشان می‌دهد که تا چه حد حاضرید جزئیات تصویر به بهای روشن شدن آن از دست برود.

در این حالت چون می‌خواهیم تصویر در کل روشن‌تر شود، اما جزئیات برف هم از بین نرود، Clip را برابر ۰٫۰۱ قرار می‌دهیم و Highlight Compression را نیز روی مقدار حداکثر تنظیم می‌کنیم. این کار باعث می‌شود روشن‌ترین بخش‌های تصویر تاریک‌تر شوند، بدون آنکه تصور کلی خراب شود.

همچنین از Shadow Compression استفاده خواهیم کرد تا مناطق تیره‌تر هم روشن‌تر شوند. این باعث می‌شود تصویر اندکی فراواقعی به نظر برسد و به همین دلیل برای اتمام کار، نوار لغزان Black را هم به سمت راست می‌بریم تا مقدارش بیشتر شود. این کار باعث می‌‌شود نقاط سیاه تصویر بیشتر شوند و سایه‌های سیاه‌تر وزن بیشتری پیدا کنند.

خودرو مقابل ساختمان هنوز یکنواخت و خسته‌کننده به نظر می‌رسد، پس باید رنگ آن را هم تنظیم کرد. برای این کار به برگه Colour برگشته و در بخش Colour Boost، مقدار Amount را بیشتر می‌کنیم.

با کلیک روی Enable saturation limiter، نوار لغزانی روی صفحه ظاهر می‌شود که با تنظیم آن می‌توان مانع از اشباع بيش از حد رنگ‌ها شد. پس می‌توانیم خودرو قرمزرنگ را خوش‌رنگ‌تر سازیم بدون آنکه رنگ‌های بقیه اشیا خراب شود.

اکنون که از این نتایج راضی هستیم، می‌توانیم به سادگی Save Image As… را که در پایین، سمت راست پنجره قرار دارد فشار دهیم و فایل JPEG خودمان را بسازیم که رضایت‌بخش‌تر از فایل JPEG ايجاد شده توسط خود دوربین است!

 

تصویر ۴: تنظیمات برنامه RAW Therapee

 

همانطور که می‌بینید پردازش فایل RAW کار آسانی است. ابزارهای مفید بسیاری برای این کار وجود دارند که البته در این مقاله از آنها استفاده نکرده‌ایم. RAW Therapee از پروفایل‌های ساخته کاربران و اعمال تغییرات به صورت گروهی پشتیبانی می‌کند و می‌توانید پروفایل تنظیمات خود را بسازید و آن را روي پوشه‌ای پر از فایل‌ RAW اعمال کنید.

این برنامه به شما اجازه می‌دهد تیز بودن و کاهش نویز تصویر را هم تنظیم کنید و مشکلات مربوط به تراز نبودن، صاف نبودن و مشکلات گوشه‌های تصویر را هم برطرف کنید.

اگر استفاده از فایل‌های RAW را ترجیح می‌دهید، می‌توانید برای پردازش آنها از برنامه‌های Lightroom یا Photoshop CS5 شرکت Adobe هم استفاده کنید که به شما امکان تنظیمات مختلف و همزمان روی فایل را می‌دهند و گزینه‌های خلاقانه بسیاری در اختیار شما قرار می‌دهند.

اکنون برای شما مشخص است که چرا حرفه‌ای‌ها فایل‌های RAW را ترجیح می‌دهند. دفعه بعد که کسی از شما بپرسد چرا JPEG به اندازه کافی خوب نیست، می‌دانید که چطور جوابش را بدهید!

 

تفاوت‌های RAW و JPEG

– در اصل فایل تصویری نیست و نیاز به برنامه ویژه‌ برای دیدن دارد.

– دست کم ۸ بیت به ازای هر رنگ قرمز، سبز و آبی دارد (و اگر مختصات x و y را حفظ کند به ۱۲ بیت نیاز دارد). اغلب دوربین‌ها رنگ‌ها را ۱۲ بیتی ثبت می‌کنند (و برای ثبت مختصات نیاز به ۳۶ بیت داریم).

– فشرده ‌نشده است (تصویر ۸ مگاپیکسلی RAW فایلی ۸ مگابایتی می‌شود).

– دقیقا همان داده‌هایی را دارد که حسگر دوربین ثبت کرده است.

– محدوده دینامیکی بالایی دارد (می‌تواند نقاط روشن و تاریک را به خوبی نشان دهد).

– کنتراست کمتری دارد (نور آن بیشتر است و تخت‌تر به نظر می‌رسد).

– چندان تیز نیست.

– برای چاپ مستقیم از دوربین، بدون پردازش مناسب نیست.

– تنها خواندنی است و نمی‌توان خود فایل را تغییر داد. تمامی تغییرات در فایلی با قالب XMP یا فایلی با قالب JPEG یا فایل‌های تصویری دیگر در کنار فایل RAW ذخیره می‌شوند.

– احتیاج به پردازش کامپیوتري دارد.

 

– قالبی استاندارد است که تمامی برنامه‌های مرتبط با تصویر می‌توانند آن را بخوانند.

– دقیقا ۸ بیت به ازای هر رنگ دارد (۱۲ بیت به ازای موقعیت).

– فشرده ‌شده است. قسمت‌های تکراری مانند فایل‌های ZIP یکبار ذخیره می‌شوند و قسمت‌هایی که انسان قادر به تشخیص نیست مانند MP3 حذف می‌شوند.

– اندازه نسبتا کوچکی دارد (یک فایل ۸ مگاپیکسلی حدود ۱ تا ۳ مگابایت حجم دارد).

– محدوده دینامیکی پایینی دارد.

– کنتراست بیشتری دارد.

– تیزتر است.

– می‌توان بلافاصله پس از گرفتن عکس آن را چاپ کرد یا به اشتراک گذاشت.

– اغلب اوقات نیاز چندانی به تصحیح ندارد.

– می‌توان آن را ویرایش کرد، اما با هر بار ذخیره شدن قسمتی از داده‌ها از دست می‌رود و حتی اگر ویرایش شما در حدی باشد که تصویر را ۹۰ درجه بچرخانید و بعد ذخیره کنید، کیفیت تصویر ذخیره‌ شده از فایل اصلی کمتر است.

– خود دوربین پردازش روی آن را انجام می‌دهد.

 

 

فایل‌های RAW در دوربین‌های متفاوت پسوندهای گوناگونی دارند. این پسوند در برخی از دوربین‌ها به این ترتیب است:

 

Canon:

Fuji:

Kodak:

Nikon:

Olympus:

Panasonic:

Pentax:

Sony:

 



منبع: ماهنامه رايانه خبر