مهندسی بی‌نهایت: برج خلیفه، فراتر از ابرها

در رقابت با برج خلیفه نه تنها هیچ آسمان خراشی در دنیا به نزدیکی بلندای ۸۲۸ متری آن نمی‌رسد؛ بلکه حتی اگر در چنین رقابتی به‌طور غیر منصفانه بخواهیم دیگر سازه‌های بلند مانند آنتن‌های مخابراتی را نیز وارد کنیم، باز هم برج خلیفه عنوان نخست خود را حفظ خواهد کرد.

برج خلیفه نه تنها سال‌ها است که به نماد کشور امارت متحده‌ی عربی و شهر دوبی تبدیل شده است، بلکه به عنوان نمادی از نبوغ مهندسی بشر در ساخت سازه‌های بلندمرتبه در تاریخ معاصر نیز می‌درخشد. با قسمتی دیگر از «مهندسی بی‌نهایت» همراه زومیت باشید تا با این برج زیبا بیشتر آشنا شویم.

مقدمه

ساخت برج خلیفه در سال ۲۰۰۴ میلادی به عنوان مرکز و اصلی‌ترین قسمت از بخش تجاری شهر دوبی معروف به «Downtown Dubai» آغاز شد. بنا به ادعای مقامات دولتی، برج خلیفه درواقع بخشی کوچکی از پروژه‌ای بزرگ‌تر برای تنوع بخشیدن به منابع درآمدی امارات و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی است.

burj khalifa

جاکوی جوسفسن، از مقامات شرکت مشهور املاک و مستغلات نخیل در این‌باره می‌گوید:

او (محمد بن راشد آل مکتوم، نخست وزیر امارت و حاکم دبی) می‌خواست با یک پروژه‌ی هیجان‌انگیز دوبی را بر سر زبان‌ها بیندازد.

دوبی برای ساخت برج خلیفه بیش از ۸۰ میلیارد دلار وام گرفت

پروژه‌ی برج دبی که برای اجرایی شدن آن مقامات امیرنشین دوبی مجبور شدند تا ده‌ها میلیارد دلار از دولت فدرال امارات وام بگیرند، در سال ۲۰۰۸ رکورد بلندترین سازه‌ی جهان را به شکست، نمای خارجی آن در سال ۲۰۰۹ کامل شد و درنهایت در سال ۲۰۱۰ به افتخار خلیفه بن زاید آل نهیان، حاکم ابوظبی و رئیس امارات متحده‌ی عربی، با نام «برج خلیفه» بهره‌برداری رسید.

طراحی و معماری

مقاله‌های مرتبط:

شرکت معماری آمریکایی اسکیدمور، اوینگز و مریل (SOM) که طراحی پروژه‌های نام‌آشنایی چون برج ویلیس، فرودگاه جان اف کندی نیویورک و ساختمان‌ جدید مرکز تجارت جهانی (۱WTC) را در کارنامه‌ی خود دارد، وظیفه‌ی معماری برج خلیفه را نیز بر عهده داشته است. SOM در طراحی برج خلیفه درست مانند برج ویلیس از طراحی ابداعی مهندس سازه و معمار مشهور فضل الرحمن خان با نام «سیستم سازه‌ای قاب‌بندی شده‌ی یکپارچه‌ی لوله‌ای» (Bundled Tube Design) استفاده کرده است.

طراحی برج های تجارت جهانی نیویورک

در این سیستم سازه به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که هنگام قرار گرفتن در معرض بارهای جانبی مانند نیروی باد، زلزله و برخورد مستقیم جانبی، قاب خارجی ساختمان مانند یک سیلندر توخالی رفتار کند و درنتیجه مقاومت برشی بالایی از خود نشان بدهد. با استفاده از این روش تحمل تقریبا تمامی بارهای جانبی بر عهده‌ی قاب خارجی سازه خواهد بود و درنتیجه می‌توان قسمت داخلی سازه را تنها برای تحما بارهای عمودی ناشی از وزن ساختمان طراحی کرد. به‌لطف استفاده از سیستم لوله‌ای، میزان استیل به‌کارگرفته‌شده در برج خلیفه از لحاظ نسبی تنها برابر با نیمی از استیل استفاده شده در ساختمان امپایر استیت است.

معماری برج خلیفه

گیاه صحرایی Hymenocallis و مسجد جامع سامرا

 هرچند باور مشهور این است که در طراحی نمای ظاهری برج خلیفه از گیاه صحرایی هایمنوکالیس (Hymenocallis) الهام‌گرفته‌شده است، اما در واقع برج خلیفه ظاهر خود را به همان اندازه وام‌دار معماری اسلامی و مسجد جامع سامرا نیز است. جالب است بدانید این معماری خاص و منحصر به‌فرد، علاوه بر زیبایی در دفع فشارهای جانبی ناشی از وزش باد نیز بسیار مؤثر عمل می‌کند.

بنا به گفته‌ی یکی از مهندسان SOM، ازآنجایی‌که برج خلیفه در ابتدا قرار بوده است یک برج تماما مسکونی باشد، طرح اولیه‌ی آن بر اساس برج مسکونی ۷۳ طبقه‌ای Samsung Tower Palace 3 واقع در سئول کره‌ی جنوبی شکل گرفته است.

سیستم لوله‌کشی و تهویه

سیستم آب برج خلیفه به‌صورت روزانه ۹۴۶ هزار لیتر (۲۵۰ هزار گالن) را از طریق ۱۰۰ کیلومتر لوله پمپ می‌کند. علاوه بر این ۲۱۳ کیلومتر لوله برای سیستم اطفای حریق درنظر گرفته شده است و ۳۴ کیلومتر دیگر لوله نیز وظیفه‌‌ی انتقال آب سرد سیستم تهویه‌ی مطبوع را عهده دار است.

سیستم تهویه‌ی مطبوع برج ساخت شرکت هندی ولتاس است. این سیستم هوای مورد نیاز خود را از طبقات بالاتر که هوای آن سردتر و پاک‌تر از سطح زمین است می‌گیرد. در حالت پیک، قدرت سرمایشی سیستم تهویه‌ی مطبوع برج برابر با ۴۶ مگاوات یا سرمایش ناشی از ذوب شدن ۱۳ هزار تن یخ در طول مدت یک روز است.

رکوردها

  • بلندترین سازه‌ی پابرجا در جهان با ارتفاع ۸۲۸ متر (رکورد قبلی متعلق به دکل مخابراتی KVLY-TV با ارتفاع ۶۲۸ متر)
  • بلندترین سازه‌ی ساخته شده در تاریخ (رکورد قبلی متعلق به دکل رادیویی ورشو با ارتفاع ۶۴۶ متر، فروریخته در سال ۱۹۹۱)
  • بلندترین سازه‌ی مستقل که بدون استفاده از کابل پابرجا است (رکورد قبلی برج CN با ارتفاع ۵۵۳ متر)
  • بلندترین آسمان‌خراش دنیا (رکورد قبلی ساختمان تایپه ۱۰۱ با ۵۰۹ متر ارتفاع)
  • بیشترین تعداد طبقات با داشتن ۲۱۱ طبقه (رکورد قبلی متعلق به ساختمان تجارت جهانی در نیویورک با ۱۱۰ طبقه)
  • داشتن بلندمرتبه‌ترین طبقه‌ی مسکونی جهان در ارتفاع ۵۸۴ متری (این رکورد در سال ۲۰۱۵ توسط برج شانگهای شکسته شد)
  • داشتن بلندترین رستوران دنیا با نام «اتمسفر» در طبقه‌ی ۱۲۲ در ارتفاع ۴۴۲ متری (رکورد قبلی متعلف به رستوران «۳۶۰» در ارتفاع ۳۵۰ متری برج CN)
  • دارا بودن بلندترین مسجد (طبقه‌ی ۱۵۸)، استخر شنا (طبقه ۷۶) و باشگاه شبانه (طبقه‌ی ۱۴۴) در جهان.
  • مجهز بودن به بلندترین و طولانی‌ترین آسانسور دنیا.

نظر شما درباره‌ی برج خلیفه چیست؟ آیا رسیدن یا عبور از رکوردهای این برج در آینده‌ای نزدیک دست یافتنی خواهد بود؟ نظرات خود را با ما و خوانندگان زومیت در میان بگذارید.

منبع: زومیت